prawo spółek | Co do zasady

Niedawny wyrok Sądu Najwyższego tylko z pozoru wyważa otwarte już dawno drzwi. Jest to bodaj pierwsza wypowiedź judykatury w tej kwestii. W dodatku wskazująca, że mogą istnieć wyjątki od ogólnej zasady.

Prawo pierwszeństwa do objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (zwane dalej „prawem pierwszeństwa”), wynikające z art. 258 § 1 k.s.h., służy ochronie wspólnika przed rozwodnieniem udziałowym. Po nowelizacji Kodeksu spółek handlowych, która weszła w życie w styczniu 2004 r., przedmiotem szczególnych kontrowersji w piśmiennictwie oraz wyraźnych rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego była możliwość wyłączenia tego prawa w toku uproszczonego podwyższenia kapitału zakładowego. Na marginesie związanych z tym dyskusji utrzymał się jednak problem – szczególnie istotny w transakcjach venture capital – obowiązku uzyskania zgody dotychczasowych wspólników na wyłączenie prawa pierwszeństwa przysługującego im w ramach zwykłego podwyższenia kapitału zakładowego. Wyroki Sądu Najwyższego i sądów powszechnych z ostatnich lat pozwalają jednak spojrzeć na to zagadnienie w nowym świetle.

Wraz z transformacją ustrojową przełomu lat 80. i 90. oraz napływającymi do Polski inwestycjami zagranicznymi dotarły do nas stosowane już w międzynarodowym obrocie wzorce konstrukcji kontraktowych. Oczywiście nie jest tak, że wcześniej prawo w Polsce było homogeniczne i „prawdziwie polskie”. Na to, jak kształtował się rodzimy system prawny, złożyło się historycznie wiele czynników, na czele z dominującym wpływem rozwiązań właściwych dla prawodawstwa niemieckiego i francuskiego.

Kiedy konieczne jest odbycie zgromadzenia, a kiedy można je pominąć? Uwagi na gruncie znowelizowanych przepisów Kodeksu spółek handlowych.

Dla wielu spółek 30 czerwca to data wyznaczająca termin odbycia zwyczajnego zgromadzenia wspólników. Jednym z punktów przedmiotu obrad ZZW powinno być podjęcie uchwały o podziale zysku (albo pokryciu straty). Zysk wynikający z rocznego sprawozdania finansowego może zostać przeznaczony między innymi na wypłatę dywidendy wspólnikom. Wydaje się, że to dobry moment, aby przyjrzeć się niedawnej nowelizacji przepisów dotyczących dywidendy w spółkach z o.o.

Kancelaria Wardyński i Wspólnicy została partnerem I Ogólnopolskiego Konkursu Prawa Spółek Handlowych organizowanego przez Koło Naukowe Prawa Spółek Handlowych i Rynku Kapitałowego „Societas” działające przy WPiA UAM w Poznaniu. Patronat medialny nad konkursem objął portal Co do zasady.

1 marca br. wchodzi w życie ważna nowelizacja Kodeksu cywilnego. Przewiduje ona możliwość sanowania czynności „fałszywego” organu spółki. Dotychczas taka możliwość dotyczyła tylko czynności tzw. „fałszywego” pełnomocnika.

W listopadzie 2018 r. ogłoszony został projekt ustawy autorstwa Ministerstwa Finansów, dostosowującej polskie przepisy do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1129. Ustawa przewiduje szereg zmian, ważnych w szczególności dla spółek publicznych. Między innymi do Kodeksu spółek handlowych mają zostać wprowadzone przepisy regulujące politykę wynagrodzeń w spółkach publicznych.

30 stycznia br. Sąd Najwyższy podjął bardzo ważną uchwałę dotyczącą pełnomocnictwa do dokonywania czynności pomiędzy spółką z o.o. a członkiem jej zarządu.

Zgodnie z ustawą z 12 kwietnia 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu od 13 października 2019 r. nowo zakładane spółki, a do kwietnia 2020 r. wszystkie spółki zarejestrowane już wcześniej, będą miały obowiązek zgłaszania informacji o swoich beneficjentach rzeczywistych do nowo powstałego Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych. Rejestr będzie jawny, a dostęp do niego bezpłatny.

W sprawozdaniach finansowych spółek wśród kapitałów własnych często występuje pozycja „kapitał z aktualizacji wyceny”. Jest to szczególny rodzaj kapitału, który powstaje na skutek zmiany wyceny określonych składników aktywów spółki na zasadach określonych w ustawie o rachunkowości. Pojawia się zatem pytanie o możliwe przepływy kapitałowe, czy – inaczej to ujmując – o dopuszczalne przesunięcia pomiędzy kapitałem z aktualizacji wyceny a pozostałymi kapitałami w spółce.

Przepisy Kodeksu spółek handlowych szczegółowo regulują zasady uczestnictwa akcjonariuszy w walnym zgromadzeniu spółki akcyjnej. Wynikające z nich uwarunkowania prawne należy brać pod uwagę przy planowaniu ram czasowych transakcji M&A, aby odpowiednio zabezpieczyć prawa kupującego akcje, a w szczególności możliwość uczestnictwa przez niego w walnym zgromadzeniu niepublicznej spółki akcyjnej po zamknięciu transakcji.