Ochrona polskiego rolnictwa: sprzedaż nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa wstrzymana na kolejne 10 lat | Co do zasady

Wydłużenie tego terminu ma przeciwdziałać spekulacyjnemu wykupywaniu ziemi przez podmioty krajowe i zagraniczne, gwarantować rolnicze wykorzystanie gruntów o dużym potencjale produkcyjnym i chronić gospodarstwa rodzinne przed zadłużaniem się na zakup ziemi.

23 stycznia 2026 r. Sejm RP uchwalił ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony polskiego rolnictwa.

Zmiana dotyczy dwóch ustaw, a mianowicie:

• ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego,
• ustawy z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw.

W pierwszym z wymienionych aktów prawnych ma się zmienić tylko preambuła.

Istotne zmiany dotyczą natomiast drugiej ustawy, która wstrzymywała na 10 lat (do 30 kwietnia 2026 r.) sprzedaż nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nowelizacja wydłuża czas wstrzymania o kolejne 10 lat (do 30 kwietnia 2036 r.).

Wstrzymanie to nie dotyczy:

1.  nieruchomości i ich części przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub planie ogólnym gminy na cele inne niż rolne, w szczególności na parki technologiczne, parki przemysłowe, centra biznesowo-logistyczne, składy magazynowe, inwestycje transportowe, budownictwo mieszkaniowe, obiekty sportowo-rekreacyjne,
2. nieruchomości położonych w granicach specjalnych stref ekonomicznych,
3. domów, lokali mieszkalnych, budynków gospodarczych i garaży wraz z niezbędnymi gruntami oraz ogródków przydomowych,
4. nieruchomości rolnych o powierzchni do 2 ha (po nowelizacji: do 5 ha),
5. udziałów we współwłasności nieruchomości, o których mowa w pkt 1-4.

Zgodnie z uzasadnieniem rządowego projektu ustawa jest korzystna zarówno dla Skarbu Państwa, jak i dla rolników. Skarb Państwa, pozostający właścicielem gruntów rolnych z Zasobu, nie wyzbywa się kontroli nad nimi, natomiast rolnicy mogą przeznaczyć swój kapitał na inwestycje i wprowadzanie innowacji w gospodarstwach, nie tracąc dużych nakładów finansowych na zakup ziemi rolnej na własność. Należy także dodać, że wstrzymanie sprzedaży gruntów rolnych z Zasobu jest odpowiedzią na postulaty organizacji społecznych reprezentujących rolników. Utrzymanie zakazu będzie też przeciwdziałać wykupywaniu gruntów rolnych przez niepożądane podmioty.

Nowelizacja jest spójna z założeniami polityki rolnej państwa, zgodnie z którymi:

• Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa gospodaruje Zasobem w pierwszej kolejności przez wydzierżawienie lub sprzedaż nieruchomości rolnych na powiększenie lub utworzenie gospodarstw rodzinnych (art. 24 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa),
• aktywna polityka państwa umożliwia bezpośredni nadzór nad rozdysponowaniem nieruchomości w sposób gwarantujący ich rolnicze wykorzystanie, w szczególności dla gruntów o dużym potencjale produkcyjnym,
• utrzymanie obecnych regulacji przeciwdziała spekulacyjnemu wykupywaniu ziemi przez podmioty krajowe i zagraniczne, których działalność nie zawsze służy interesowi społecznemu i rozwojowi rolnictwa,
• wysokie koszty zakupu ziemi sprawiają, że wielu rolników preferuje dzierżawę zamiast jej nabywania. Utrzymanie dominującej roli dzierżawy w gospodarowaniu gruntami Zasobu pozwala chronić gospodarstwa rodzinne przed nadmiernym zadłużeniem.

Na dzień publikacji tego artykułu proces legislacyjny nadal trwa, a ostateczny kształt ustawy nie jest jeszcze znany. Tekst ustawy przekazano na ręce Marszałka Senatu do dalszych prac Senatu, na które ma 30 dni. Jeżeli Senat nie odrzuci ustawy lub nie wprowadzi do jej treści zmian, tekst w brzmieniu przyjętym przez Sejm trafi do Prezydenta RP.

Gabriela Kuszewska, praktyka nieruchomości kancelarii Wardyński i Wspólnicy